संसार आणि शिक्षणाची सांगड: विक्रमगडच्या १२ गावांतील महिलांनी शिक्षणात रोवला यशाचा ध्वज…..
प्रतिनिधी दीपक भोये माझं गावं माझं शहर वृत्तसेवा
६ केंद्रांवर प्रशिक्षित शिक्षकांकडून धडे; ‘सेकंड चान्स’ उपक्रमाचा प्रेरणादायी प्रवास आणि ९९ टक्के निकाल*
विक्रमगड: पालघर जिल्ह्यातील विक्रमगड हा तालुका नीती आयोगाच्या ‘आकांक्षित तालुका’ (Aspirational Block) कार्यक्रमांतर्गत विकासाच्या दिशेने वाटचाल करत आहे. या विकासप्रक्रियेत केवळ पायाभूत सुविधाच नाही, तर मानवी विकासही महत्त्वाचा ठरत असल्याचे इथल्या महिलांनी दाखवून दिले आहे. ‘प्रथम एज्युकेशन फाउंडेशन’ आणि ‘लार्सन अँड टुब्रो पब्लिक चॅरिटेबल ट्रस्ट’ यांच्या संयुक्त विद्यमाने राबविण्यात आलेल्या ‘सेकंड चान्स’ उपक्रमांतर्गत, ग्रामीण भागातील महिलांनी प्रतिकूल परिस्थितीवर मात करत दहावीच्या परीक्षेत ९९ टक्के यशाची ऐतिहासिक नोंद केली आहे.
गावपातळीवरील सूक्ष्म नियोजन आणि शिक्षकांचे योगदान हा उपक्रम केवळ औपचारिक वर्ग घेण्यापुरता मर्यादित नव्हता, तर त्याचे नियोजन अत्यंत सूक्ष्म स्तरावर करण्यात आले होते. विक्रमगडमधील ६ वेगवेगळ्या मुख्य गावांमध्ये या उपक्रमांतर्गत गावपातळीवर दररोज वर्ग चालवले जात होते. या वर्गांच्या माध्यमातून परिसरातील साधारणतः १२ गावांमधील महिला आणि मुलींना शिक्षणाच्या प्रवाहात सामावून घेण्यात आले. विशेष म्हणजे, या महिलांना दर्जेदार शिक्षण मिळावे यासाठी खास ‘प्रशिक्षित शिक्षकांची’ नेमणूक करण्यात आली होती. या शिक्षकांनी केवळ पुस्तकी ज्ञानच दिले नाही, तर अनेक वर्षे शिक्षणापासून दूर राहिलेल्या या महिलांमध्ये आत्मविश्वासाची पेरणी केली.
दुपारची ‘शाळा’ आणि जिद्दीचा प्रवास सकाळची घरची कामे, मुलांची शाळा, शेती आणि मजुरी आटोपल्यानंतर या महिलांचा खरा संघर्ष सुरू व्हायचा. दररोज दुपारी २.०० ते ४.३० या वेळेत भरणाऱ्या या वर्गांनी त्यांच्या आयुष्याला नवी दिशा दिली. घरातील जबाबदाऱ्या पार पाडून, अभ्यासासाठी वेळ काढणे ही या महिलांसाठी मोठी कसरत होती. मात्र, प्रशिक्षित शिक्षकांचे मार्गदर्शन आणि ‘काहीतरी करून दाखवण्याची’ जिद्द यामुळे १२३ पैकी १२२ महिलांनी यशाला गवसणी घातली.
यशाची आकडेवारी आणि गुणवंत:
यंदाच्या निकालात ९९ टक्के महिला उत्तीर्ण झाल्या असून गुणवत्तेची परंपराही जपली गेली आहे:
प्रथम: निकिता टोकरे -चिंचघर (७२%)
द्वितीय: साधना टोकरे -खडकी (६८.२०%)
तृतीय: अर्चना मेढा -आलोंड (६७.२०%)
चतुर्थ: निलम शेळका- शेलपाडा (६५%)
५० ते ६५ वयोगटातील महिलांचा आदर्श या निकालाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे ५० ते ६५ वयोगटातील १३ महिलांनी मिळवलेले यश. आयुष्याच्या उत्तरार्धातही पाटी-पेन्सिल हाती धरून या महिलांनी “शिकण्यासाठी वय नसते” हा विचार केवळ बोलून न दाखवता कृतीत उतरवून दाखवला. त्यांच्या या जिद्दीने नव्या पिढीसमोर एक वेगळा आदर्श निर्माण केला आहे.
यशाचे पडद्यामागचे शिल्पकार या उपक्रमाच्या यशात ‘प्रथम’च्या विक्रमगड टीमचे योगदान मोलाचे आहे. टीम लीडर गोपीनाथ कोदे यांच्या नेतृत्वाखाली समीर माळी, प्रकाश काळे, भारती वारंगडे, प्रियंका कुरकुटे आणि रोहित वारंगडे या सर्वांनी ६ केंद्रांवरील कामाचे चोख नियोजन केले. प्रशिक्षित शिक्षकांच्या माध्यमातून प्रत्येक विद्यार्थिनीकडे वैयक्तिक लक्ष दिले गेल्यानेच हे यश शक्य झाले.
विक्रमगडच्या या दुर्गम भागातील महिलांनी मिळवलेले हे यश केवळ एक निकाल नसून, ती एका सामाजिक परिवर्तनाची सुरुवात आहे. अपूर्ण शिक्षण राहिलेल्या प्रत्येक महिलेने ‘सेकंड चान्स’च्या माध्यमातून स्वतःचे स्वप्न पूर्ण करावे, हीच या उपक्रमामागची खरी भावना आहे.
